Ka vei si, a tihngaihna tak ka hre der si lo
28-Feb-2021, 09:37 PM
Tun atanga reilote
tak tak, kum hnih kum thum lekah hian Mizoram chhim lam hi kan kawtchhuah a nih
tan hmel ta tak tak a. Kum 2021 ah
Sittwe (Akyap) lawngchawlhna hi hawn ani dawn nia sawi a ni a. Mizoram chhim
tawp Zochachhuah rawn thleng tur kawngpui pawh kum hnih kum thum lekah zawh fel
a nih hmel bawk. India pawisa hmangin kawngpui hi siam mek a ni a, India
company ten kawngpui laih hna hi thawkin helho leh misual tangrang laka an him theih
nan India sipai leh Myanmar sipai ten hnathawktu te hi an veng reng mai a ni.
Zochachhuah a?anga
Lawngtlai rawn pan, kawngpui laih hna chu zaa 96 vel zawh fel a ni tawh niin
PWD lamin an sawi. Khawchhak hret, Saisihchhuah lam ve thungah chuan, Myanmar
sorkarin kawngpui lian, motor intlanpelh zut zut theihin a rawn sial chhuak
tawh a, blacktoping thawh mek a ni. Chhimtuipui lui kânin lei (bridge) an dawh
ang. Sangau leh Saisihchhuah inkar pawh kum hnih chhunga siam zawh ngei tumin
sorkar laipuiin hma a la a. PWD in DPR a siam a, BRTF in an thawk ve thung ang,
hemi atana pawisa hman tur pawh sanction a awm tawh nghe nghe.
Kum 2025 chho-ah
hi chuan Mizoram chhimlam hi kan kawtchhuah ani ngei dawnin a lang ta. Kum 2010
kuma Pu LT Muana IFS-in "Joseph, he look east chet velna hi i hmu hman
dawn a nia, reilo te-ah tihhlawhtlin a ni dawn," a tih kha ka hre chhuak
leh ?hin.
Kan ram thil kal dan hi a mak ka ti thin. Tripura lam atangin Kawrpuichhuah
(Tlabung) hawiin kawngpui lian tak a lut phei ruah dawn a. Silchar atangin
Tuipang thlengin national highway a lut phei ruah dawn bawk a. Heng kawngpui
sial hna hi tunah chhun zan zawmin an thawk mup mup mai.
Kawtchhuah
atana chhim lam nihphung tur:
I google keu la.
Aizawl atanga Delhi kawng hlatzawng (road distance) han en teh. Kilometer 2374
a hla a ni. Delhi atangin bungrua lian tham, khawl thilte ka chah thin a.
Aizawl alo thlen meuh chuan thla khat chuang (ni 40/45) a thang thin. Google-ah
vek khan Aizawl atanga Kolkatta hlatzawng han en ve leh thung teh. Kilometer
1492 a ni. Bungrua ka chah thin tho a. Kolkatta atanga Siliguri, Guwahati,
Silchar, Aizawl lo thlen nan hian thla khat tho a ngai mai thin. A rawn kal rei
zawng hi chu thukhat nise, a phurh man (freight) hi a to em em mai a, kg khat
Rs. 15-25 inkar vel lai a ni.
Tuna thil awmdan
tur ni chu. Kolkatta atanga Sitwe port chu kilometer 539 a ni a. Darkar 24
chhungin Sitwe port a rawn thleng chho dawn a ni. Sitwe port atanga Zochachhuah
chu kilometer 287 a ni. Darkar 12 chhungin alo thleng ang. Zochachhuah atanga
Aizawl hlatzawng chu kilometer 343 a ni. Ni khat-ah alo thleng var var dawn. A
rei thei ang ber pawhin chhut ila Kolkatta leh Aizawl inkar bungraw lian tham
pawh nise kar khat chhungin alo thleng ang. A phurh man (freight) chu kawng
chanve zet tuipui chunga a kal dawn avangin kg khat Rs. 10 aiin a sang dawn lo
hrim hrim tih a lang.
Chumai ala ni lo.
China leh Burma inri-na province Yunnan province atang chuan rel kawng lian chi
hi Sitwe port thlengin a service tan der tawh niin an sawi a. Sumdawnna tak tak
ang chuan la tlan lo mahse an ruahman dan atang chuan Express Train hi Yunnan
to Sitwe a tlan pur pur dawn a ni. Mizoram atanga Yunnan province lawngchawlhna
Ruili Port chu kilometer 1141 chauha hla a ni. Ruili port chu Burma leh China
inri-na Muse khawpui bul lawk ami a ni. A thlang lawkah chuan Bangkok a awm a,
Aizawl atangin kilometer 2001 chauha hla a ni.
Ka suangtuahna hi
a virvel chiam chiam a. Sumdawn hi a va nuam dawn em. Khawsak hi a va nuam dawn
em. Ramdang thiamthil lakluh a va remnchang dawn em. Kan ram thilchhuak te hi
mamawh ve an nei a nih chuan Thailand leh China lama phurhchhuah a va nuam dawn
em. Khawchhak lam (SE Asia) lam atanga India mainland-a bungraw rawn kal tur
leh tuifinriat atanga bungraw rawn lut tur hian Mizoram a rawn tlan pel zung
zung dawn a nih chu. Kan tu leh fate hi an va vannei dawn em. Entrepreneur nih
a va nuam dawn em!!!!!
Hei
erawh hria ila: Israel mi thiam - economist ni bawk, venture
capitalist ni bawk, entrepreneur ni bawk Daniel J. Isenberg-a chuan zirchianna
a nei a. (He a zirchianna chungchang hi a hranpo-in ka la rawn ziak ang.)
Khawvel khawi ramah pawh - Ram hruaitute’n entrepreneur te tan kawngka zau taka
an hawn loh a, Ram kalphunga sumdawngte tan awlsamna a zawnsak loh chuan ram
economy a thang thei lo. Ram hruaitute’n insawrbingna bik an neih loh a, a
ramin theihna (potential) leh thilchhuak (resources) a neihte sumdawnnaa a
chanter thiam loh chuan economy a thang thei lo.
Chumai ala ni lo.
Kan university leh college zirtirtu mithiam rualte’n hlawh hmuh nan chauh ni
lo, ram mipui hmasawnna atana tha an thawh loh a, school leh college-a
thiamthil peipunna (skill development) lam an kalpui loh chuan engmah a kalfuh
thei lo. Zirtirtute’n school-ah entrepreneurship an zirtir loh a, hmabak lam
thil nilo, hmanlai chanchin ringawt an zirtir chuan hma a sawn theih lo.
Kan zirna in-ah
science leh mathematics subject hi a bulthut kan hriat thiam theih nana mahni
tawng ngeia kan zir loh chuan a fuh thei lo. Science leh Mathematics hi
hmasawnna bulthut a ni si. Ram hruaitute’n privatization kalpui lova, engkim
mai sorkar tihtir an tum chuan a hlawhchham thin. Mipui nawlpui pawhin pawisa
hi thawhchhuah tur a ni a, khawi atang emawa lokal tur a ni lo tih kan hriat a,
mahni ram thilchhuak ngaihsan inzirtir nachang kan hriat loh chuan engmah kan
ni lovang. Thil reng reng hi a nih dan tur anga kaltir lova, “Hei hi chu kan
tihdan a ni lo, kan office kalphung a ni lo,”
tih vel ringawta kan kal chhung chuan awmzia kan nei loving. Isenberg-a
thil zirchhuah hi a va dikin a va tha em em ve aw, ka ti.
Chhim
lam hi kan kawtchhuah pawh nise: Mizoram chhim lam hi kan
kawtchhuah pawh nise, motor ke 24 nei chi rawn tlan hum humin chung motor
liante chuan bungraw chitin reng rawn phur lut zut zut pawh nise, a ram chhunga
cheng mipuite hian kan theihna kan tahhriam lohva, hmathlir (vision) leh tihtur
inchhawp (mission) nei lova kan lo nghah liam ve mai mai erawh chuan kan chan
hian mai-an chan pawh a tluk loving. Chu sumdawnna kawngthar rawn inhawng tur
chu hmang tangkai ngei tura kan inbuatsaih a va hun em!!! Industry lianpui pui
kan siam thei lo a nih chuan industry te reuh te te tal lo siam a va hun em.
Agri-Business farm lian pui pui kan lo buatsaih thei lo a nih pawhin te reuh te
te talk an lo siam tan tawh a va hun em!!!
Khawchhak lama
missionary tirchhuak tur pawhin Burmese tawng, Karen tawng, Chinese tawng, Thai
tawng, Vietnamese tawng kan lo zir tan tawh a va han hun em!! Sumdawnna kawngah
factory lian kan siam thei lo a nih pawhin Singapore tihdan anga Carrying &
Forwarding (C&F) Agent, Shipping Agent, Logistics Agent, Warehousing firm
te nei tura kan lo inbuatsaih a va han hun ve le aw. Heng zawng zawng hi
tawngtaw tih mai chi pawh a ni lo, a zira zir, a tre-a training theih vek a ni.
Kan thalaite hian “tihtur ka hre lo,” an tih hi “tihtur kawhhmuh” an ngai a.
Sorkar hi ruahmanna (planning) siamtu tur a ni si.
Ka
vei si a, a tihngaihna tak ka hre der si lova.